Veganlarda B12 Eksikliği Sorunu

veganlarda B12 eksikliği

Hayvan sömürüsüne karşı çıkan ve yaşam haklarını savunan bireyler, bir süre sonra hayvansal olan her türlü besin ve malzemeyi tüketmeyi reddeder hale gelir. İşte veganlık da tam bu noktada başlar. Vegan olmayı düşünen ya da vegan olmaya karar veren birçok insanın aklında çeşitli sorular belirir. Yeterince enerjik olamamak, vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri alamamak, hastalanmak gibi endişeler taşımak son derece normaldir. Ancak atacağınız her adımı bilinçli bir şekilde planlarsanız kötü sonuçlarla karşılaşmazsınız. Vegan olmadan önce de gerekli araştırmaları yaparak bu endişelerin yersiz olduğunu görerek içiniz rahat bir şekilde yaşam şeklinizi değiştirebilirsiniz. Vegan olmaya karar verdikten sonra kan değerlerinizi kontrol ettirmek en doğru adımlardan biri olacaktır.

Vegan olanlara ya da olmaya karar verenlere genellikle kalsiyum, demir, D vitamini ve B12 eksikliğinin olacağı söylenir. Hayvansal gıdalar tüketilmediğinde oluşacak B12 eksikliği ise en çok tartışılan konulardan biridir. Peki veganlarda B12 eksikliği görülür mü? İşte veganlıkta çok tartışılan B12 eksikliği meselesi ile ilgili her şey.

B12 nedir?

B12, B grubu vitaminleri arasında yer alır. Kompleks bir yapısı bulunduğundan dolayı en büyük vitamin olarak bilinir. İnsan vücudu için B12, tek kobalt minerali kaynağı olma özelliği taşımaktadır. Yani vücutta diğer moleküllerin yapamayacağı görevler alır. Yağ metabolizması, protein ve DNA sentezinde son derece etkili olduğu bilinmektedir.

B12 eksikliğinin sonuçları nelerdir?

Kan değerlerinde görülecek B12 eksikliği miktarı, sağlık açısından başlangıçta herhangi bir olumsuzluk yaratmaz ve herhangi bir belirti göstermez. Ancak devam eden B12 eksikliği durumunda, tüm B12 depoları tükenir. Bunun sonucunda sürekli yorgunluk, iştahsızlık, unutkanlık, el ve ayak uyuşması, mide bulantıları, hazımsızlık, endişe hali, sık yaşanan üst solunum enfeksiyonu ve depresyon gibi etkiler görülmeye başlar. İlerleyen durumlarda ise sinir sistemi hasarı, DNA sentezinde yavaşlama gibi ciddi sorunlar görülür. B12 eksikliği, kalp hastalıkları ve damar sertleşmesi gibi hastalıklarına neden olabilir.

Veganlarda B12 eksikliği görülür mü?

B12 eksikliği, veganlarda görülebilir ve ciddi sonuçlar doğurabilir. Yapılan araştırmalara göre vejetaryen ve vegan beslenen insanlarda B12 eksikliği saptanmıştır. Almanya’da veganlar ve vejetaryenler hakkında yapılan araştırmalara göre ise vejetaryenlerin %26’sı, veganların ise %52’si B12 eksikliği yaşamaktadır. Emziren vegan annelerde ve bebeklerinde de B12 eksikliğine rastlanmıştır. Ancak B12 eksikliğinin belirtilerinin görülmesi uzun bir süre almakta ve takviye alınmadığında ciddi sorunlar doğurabilmektedir.

B12 eksikliği teşhisi nasıl olur?

Yapılan kan testlerinde kandaki B12 miktarına bakılarak anlaşılabilir. Kandaki B12 seviyesi 148-221 pmol/L olduğunda sınır olarak kabul edilir. 148 pmol/L’den düşük B12 miktarı ise eksiklik olarak teşhis edilir. Teşhisin çok daha net olması için B12 miktarının yanı sıra homosistein ve metilmalonik asit miktarında artış olup olmadığına da bakılmalıdır. B12 miktarı 148pmol/L’den düşük, metilmalnoik asit ve homosistein miktarı 210 nmol/L’den yüksekse B12 eksikliği teşhisi net bir şekilde koyulur.

B12 eksikliğinin tedavisi nedir?

B12 eksikliğinin tedavisi B12 takviyesi alarak yapılır. Çok ciddi bir eksiklik söz konusu değilse takviye haplar yeterlidir. Ancak ileri seviye B12 eksikliği durumlarında B12 iğneleri tercih edilir.

B12 eksikliği neden olur?

B12 eksikliğinin iki temel nedeni vardır. Bunlar;

  1. Yetersiz B12 alımı
  2. Bakteriyel enfeksiyonlar, genetik sebepler ya da yaşın ilerlemesine bağlı olarak emilim güçlüğünün oluşması

B12 eksikliği vakalarının neredeyse tamamı B12 alımının yetersizliği ile gerçekleşir. Emilim güçlüğü yaşayan kişiler, yetersiz B12 aldığında çok ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşabilir.

Vücudun ihtiyaç duyduğu B12 miktarı ne kadardır?

Yetişkin bir insan, günlük olarak 2.5-3 mikrogram B12’ye ihtiyaç duymaktadır. Hamile ya da emziren kadınlar ise günde en az 4 mikrogram B12 almalıdır. Bebeklerde 0-6 ay arası günde 0.4 mikrogram, 6-12 ay arası ise 0.5 mikrogram B12 ihtiyacı vardır. Çocuklarda ise yaşa bağlı olarak ihtiyaç duyulan B12 miktarı artar.

Vücut B12 üretir mi?

Birçok vegan, insan vücudunun B12 üretebildiğine inanır. Ancak bu bilgi eksiktir. Bağırsaklarda B12 vitamini üreten bakteriler bulunsa da bu vücudun ihtiyacını karşılayacak miktarda değildir. Ayrıca üretilen bu B12, vücutta emilemediğinden dışarı atılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında vücudun B12 ürettiği yanılgısına kapılıp takviye almayan veganlarda B12 eksikliği görülme olasılığı oldukça yüksektir.

Hangi besinler B12 kaynağıdır?

B12 vitamini, yalnızca bakterilerce üretilir. Hayvanlarda B12 bulunduğu için, hayvan ürünleri tüketildiğinde vücuda B12 alınmış olur. Bitkisel besinler ile B12 alınabileceği bilgisi ise yine eksik bir bilgidir. İnsan vücudunun kullanabileceği B12 türü, yalnızca aktif B12’dir. Spirulina, tempe, maya, fermente gıdalar gibi hayvansal olmayan besinlerde B12 olduğu söylense de bu besinlerde bulunan B12 insan vücudunun kullanabileceği bir tür değildir. Yapılan B12 testleri, insan vücudunda kullanılamayan B12 türlerini de saptadığı için bu testlerde B12 miktarı yüksek çıkıyor olabilir. Ancak bu bilgi veganlar için yanıltıcıdır. Vegan beslenenler için en güvenilir B12 kaynakları, takviye tabletler ve B12 takviyeli besinlerdir. B12 takviyeli maya, soya ürünleri, soya sütü, mısır gevrekleri tüketilebilir.

Veganlar B12 takviyesi almalı mı?

Her insanın, yeterli miktarda B12 alması sağlık açısından son derece önemlidir. Bitkilerin hiçbirinde insan vücudunda kullanılabilecek B12 türü bulunmaz. Bu açıdan veganların B12 takviyesi kullanması gerekir. Bu gerçek, yapılan araştırmalarla da saptanmıştır. Vegan beslenirken B12 eksikliği ve sağlık sorunları yaşamamak için B12 takviyesi ve B12 ilave edilmiş besinleri tüketmek son derece önemlidir.